Pú Nhi vang khúc tráng ca

10:26 - Thứ Tư, 18/01/2017 Lượt xem: 3679 In bài viết
ĐBP - Đường vào Pú Nhi giờ đây đã đổi thay so với lần đầu tôi đặt chân đến cách đây hơn 7 năm. Vùng căn cứ chống Pháp của nghĩa quân Giàng Tả Chay năm xưa, nay đã “thay da đổi thịt”, bản làng như khoác lên tấm áo mới, thấp thoáng bên nếp nhà sàn những vạt dã quỳ vàng tươi bung nở xen lẫn sắc hoa trạng nguyên đỏ thắm. Pú Nhi không chỉ là miền đất giàu truyền thống văn hóa, cách mạng mà còn là điểm thu hút nhiều nhà nghiên cứu tới khám phá.

Pú Nhi nằm cheo leo trên sườn núi ở phía tây của huyện vùng cao Điện Biên Đông. Con đường cấp phối bụi mù, nhiều đoạn cua gấp khúc, nếu không vững tay xe có thể trượt bánh bất cứ lúc nào, vậy mà cứ thế qua gần 20km đường đèo tôi và đồng nghiệp đã tới Pú Nhi - vùng đất được mệnh danh là đại bản doanh của nghĩa quân Giàng Tả Chay thủa nào.

 

Bản Nậm Ngám với những nếp nhà sàn khang trang.

Năm 1888 quân Pháp đặt nền móng cai trị ở Điện Biên và nuôi dưỡng bọn thổ ty, cường hào làm tay sai với nhiều mưu mô hòng lừa bịp, mị dân, áp chế độ thuế khóa và cướp bóc ruộng đất của nhân dân. Chứng kiến cảnh cơ cực của người dân dưới ách thống trị của quân Pháp và bọn phìa tạo, cuối năm 1918 chàng thanh niên người Mông Giàng Tả Chay đã kêu gọi người dân nhất tề “quét sạch tây trắng, chống thuế giành quyền tự chủ”, tiếng hò reo trong lễ uống rượu ăn thề trong hang vọng ra vang khắp cả núi rừng. Ngay trong đêm đầu tiên, nghĩa quân đã trừng trị em trai tên tri châu gian ác ở khu vực Mường Mùn, huyện Tuần Giáo hiện nay rồi tiến quân về Điện Biên.

Với lực lượng ban đầu chỉ hơn 300 người về sau đã lớn mạnh lên tới hàng nghìn người. Chỉ trong thời gian ngắn, phong trào đã lan rộng khắp Lai Châu, Sơn La và sang cả vùng Thượng Lào. Nhiều thanh niên nam nữ người Mông cũng mang theo súng, nỏ gia nhập nghĩa quân: “… Tất cả trai Mèo đều vui mừng làm thuốc súng/Tiếng rèn sắt, tiếng đập đe khiến đất chuyển rung…”. Đến đâu nghĩa quân cũng được đồng bào các dân tộc hưởng ứng, ủng hộ lương thực nuôi quân. Ngọn lửa đấu tranh kiên cường bất khuất của thủ lĩnh Giàng Tả Chay và nghĩa quân đã được đồng bào hun đúc trong những ngày được người dân che chở, đùm bọc trước nanh vuốt của kẻ thù xâm lược và bè lũ tay sai. Pháp hoảng loạn đã điều quân đàn áp phong trào và tìm cách tiến sâu vào căn cứ của nghĩa quân Giàng Tả Chay ở Pú Nhi, Điện Biên và cả vùng Long Hẹ (khu vực huyện Thuận Châu của tỉnh Sơn La bây giờ). Lợi dụng địa thế hiểm trở của núi rừng, nghĩa quân đã gây cho địch nhiều phen điêu đứng, khiếp vía. Chính tại khu vực bản Nậm Ngám bây giờ, nghĩa quân đã phục kích khiến quân Pháp tan tác, tổn thất nặng cả người và vũ khí. Cuộc khởi nghĩa dưới sự chỉ huy của Giàng Tả Chay là một trong những cuộc khởi nghĩa lớn ở Điện Biên những năm đầu thế kỷ XX, được khắc ghi vào dấu mốc các sự kiện theo dòng lịch sử của tỉnh Điện Biên từ năm 1909 đến nay.

 

Tuyến đường từ bản Nậm Ngám (xã Pú Nhi) đi xã Na Son đang được đơn vị thi công tập trung hoàn thiện.

Đã hơn trăm năm qua nhưng thế hệ người Mông nơi đây vẫn truyền nhau câu chuyện về cuộc khởi nghĩa lớn nhất và tiêu biểu do Giàng Tả Chay lãnh đạo. Câu chuyện về chàng thanh niên người Mông Giàng Tả Chay với tài bắn nỏ nổi tiếng khắp vùng kêu gọi nhân dân phất cờ khởi nghĩa chống lại ách xâm lược của thực dân Pháp vẫn được lớp người già lưu truyền như giáo dục cho thế hệ con cháu về truyền thống cách mạng của ông cha. Kế thừa truyền thống ấy, nhân dân  xã Pú Nhi với tinh thần đoàn kết yêu bản, yêu mường, quyết tâm xây dựng cuộc sống ngày một ấm no.

Pú Nhi độ này đang vào mùa sắn. Dọc đường từ thành phố Điện Biên Phủ vào đến trung tâm xã rất nhiều gia đình dân tộc Mông đang thu hoạch nông sản. Điều khiến chúng tôi hết sức ngạc nhiên và thích thú là, có những bé trai chừng 8 - 9 tuổi nhưng cũng cầm sổ, cầm bút đứng bên cạnh chờ cha mẹ đọc số cân của mỗi bao để ghi vào. Từng củ sắn to nần nẫn được những đôi bàn tay thoăn thoắt xếp vào bao, buộc lạt cho thật chặt rồi xếp ngay ngắn, gọn gàng, chất cao bên vệ đường chờ xe tải vào thu gom. Sự đổi thay hiển hiện ngay từ ngã ba đường Mường Phăng rẽ vào. Con đường trục chính dẫn vào trung tâm xã dẫu còn là cấp phối song đã được nâng cấp, san ủi mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, thông thương trao đổi hàng hóa, nông sản.

Sau buổi họp muộn, Chủ tịch UBND xã Mùa Chồng Dính dành chút thời giờ tiếp chuyện chúng tôi. Năm 2017 một trong những nhiệm vụ được chính quyền xã tập trung là ưu tiên nguồn vốn hỗ trợ để cải thiện hệ thống đường giao thông nông thôn và tiếp tục nâng cao thu nhập cho người dân. Từ nguồn vốn 30a và vốn dự án lòng hồ Nậm Ngám, con đường bê tông dài 7km từ bản Nậm Ngám sang tận xã Na Son đang được tập trung hoàn thiện. Còn đường vào các bản Pú Nhi A, B, C, Háng Trợ A, B, C và Huổi Tao A đều đã rải bê tông. Đứng từ UBND xã phóng tầm mắt ra là những con đường bê tông uốn lượn quanh co men theo sườn đồi vào các bản.

Ông Sùng Chờ Tủa, nguyên Phó Bí thư Đảng ủy xã kể, ở Pú Nhi giờ đây vẫn còn vài hộ là cháu con, họ hàng của cụ Giàng Tả Chay sinh sống. Còn phần đa ở khu vực xã Noong U kế bên. Không chỉ có thế hệ con cháu của dòng họ Giàng mà các dòng họ khác ở Pú Nhi, như: họ Hạng, họ Thào hay họ Sùng cũng phát huy truyền thống quê hương cách mạng, tích cực làm kinh tế xây dựng đời sống mới cho con cái ăn học đến nơi đến chốn. Nhiều gia đình dù vợ chồng còn rất trẻ nhưng chịu khó làm ăn, tích cóp tiền dựng được nhà khang trang.

Mảnh đất Pú Nhi giờ vẫn còn dấu vết nơi nghĩa quân Giàng Tả Chay tụ nghĩa. Đồng bào các dân tộc Pú Nhi với đức tính cần cù chăm chỉ vẫn luôn một lòng đoàn kết, tiếp tục phát huy truyền thống anh hùng, xây dựng cuộc sống ngày càng ấm no hạnh phúc.

Bài, ảnh: Bảo Ngọc
Bình luận

Tin khác