Ký ức Noong Nhai

08:34 - Thứ Tư, 02/05/2018 Lượt xem: 2434 In bài viết
ĐBP - Chúng tôi đến bản Noong Nhai, xã Thanh Xương (huyện Ðiện Biên) khi người dân đang chuẩn bị lễ dâng hương lên di tích Trại tập trung Noong Nhai nhân ngày “đại giỗ” lần thứ 64 (25/4/1954 - 25/4/2018) của 444 nạn nhân trong trận xả bom của thực dân Pháp. Buổi lễ dâng hương này còn có ông Lò Văn Lọ - một trong những nhân chứng ít ỏi còn sống trong vụ thảm sát cách đây hơn 6 thập kỷ. Bước sang tuổi 80, ông Lọ không còn khỏe nữa, những ký ức đau buồn làm khuôn mặt ông thêm khắc khổ, đôi mắt mờ đục. Dưới bóng cây đại thụ trong khuôn viên di tích, ông bắt đầu câu chuyện với chúng tôi…

Tháng 11/1953, ngay sau khi nhảy dù xuống chiếm đóng Ðiện Biên Phủ, Pháp đã cho quân càn quét, dồn dân vào các trại tập trung. Noong Nhai là trại tập trung lớn nhất với khoảng trên 3.000 người. Quân Pháp từng toán kèm theo xe ủi, ô tô tải lùng sục vào các bản để bắt trâu, bò, lợn, gà của dân. Chúng cho xe húc đổ các ngôi nhà lấy cột về làm hầm hào công sự. Người dân không đi cũng không được, vì mọi thứ đã bị giặc phá tan tành. Theo ông Lọ, mục đích của quân Pháp là tách người dân khỏi Việt Minh; đồng thời lấy dân làm bia đỡ đạn khi cuộc chiến nổ ra. Cánh đồng Mường Thanh lúc bấy giờ nham nhở các lô cốt, hầm hào của giặc Pháp. Người dân phải đi mót ngô, lúa, đào củ mài, củ ấu, mò cua, ốc ngoài đồng sống qua ngày.

 

Ông Lò Văn Lọ bên Bia tưởng niệm Noong Nhai.

Khoảng 14 giờ ngày 25/4/1954, cũng như mọi ngày khác, hầu hết các gia đình đều ở trong trại tập trung, chỉ một số người ra sông Nậm Rốm mò cua, bắt ốc và đi hái rau, đào củ ấu củ mài làm bữa tối thì bất ngờ tiếng máy bay ù ù kéo đến. Nhiều tốp máy bay Pháp nghiêng lượn trên bầu trời rồi giội bom thẳng xuống lán trại tập trung Noong Nhai, những cột khói đen ngòm kèm theo ngọn lửa bốc lên ngùn ngụt thiêu rụi tất cả. Chỉ trong chốc lát, 444 người dân vô tội (hầu hết là phụ nữ, người già và trẻ em) bị thiệt mạng. Ông Lọ lúc đó đang bắt cá bên sông Nậm Rốm nên may mắn thoát nạn. Ông được chứng kiến cảnh người thân, dân bản chìm trong cột khói lửa của bom đạn trong tuyệt vọng. “Hình ảnh tang thương nơi lán trại tập trung Noong Nhai ngày ấy luôn ám ảnh tôi đến tận ngày hôm nay” - ông Lọ rưng rưng nói.

Ðể hiểu thêm về những ngày tháng nghiệt ngã đó, chúng tôi tạm biệt ông Lò Văn Lọ và tìm đến nhà ông Lò Văn Hặc (78 tuổi), bản Noong Nhai 2, một người cũng may mắn sống sót trong trận thảm sát năm xưa. Ông Hặc không muốn kể về cái ngày đau thương ấy, dù trong tâm trí ông hình ảnh đau thương đó chưa một ngày thôi nhói buốt. Ông Hặc rót nước mời chúng tôi và nói về những đổi thay kỳ diệu trên quê hương mình. Noong Nhai giờ không chỉ hồi sinh mà phát triển mạnh mẽ. Từ cuộc sống thuần nông, người dân Noong Nhai đã trở thành những nông dân sản xuất giỏi hoặc doanh nghiệp làm giàu chính đáng bằng chính sức lao động của mình ngay trên mảnh đất một thời hoang tàn bởi chiến tranh. Hiện cả bản Noong Nhai 1 và 2 có 152 hộ, trong đó 146 hộ đạt gia đình văn hóa và trên 90% gia đình được ngói hoá.

64 năm đã trôi qua, cuộc sống người dân nơi đây đổi thay từng ngày. Những người còn minh mẫn như ông Lò Văn Lọ, Lò Văn Hặc chỉ còn đếm trên đầu ngón tay. Họ và những người dân Noong Nhai chưa bao giờ nguôi ngoai quá khứ đau thương mà giặc Pháp để lại. Nhưng cả ông Lọ và ông Hặc đều có chung suy nghĩ rằng: cũng cần gác lại mọi đau buồn để tiến về phía trước. Vì thế hệ con cháu hôm nay còn nhiều thứ để làm cho cuộc sống tươi đep hơn. Từ những tấm lòng vị tha, bao dung đó, khiến chúng tôi cảm nhận được niềm tin và sức sống mãnh liệt của người Noong Nhai hôm nay đã thực sự vượt qua đau thương để xây dựng quê hương no ấm, đủ đầy.

Bài, ảnh: Tú Anh
Bình luận

Tin khác