Tục cúng rừng, bảo vệ nguồn nước của người Hà Nhì

03:52 - Thứ Ba, 17/01/2017 Lượt xem: 4144 In bài viết
ĐBP - Là cư dân sinh sống hàng trăm năm ở vùng rừng núi cao Tây Bắc, đồng bào dân tộc Hà Nhì sớm có ý thức gắn bó với núi rừng, sông suối. Trong đời sống, đồng bào coi rừng như nguồn sống, là mái nhà che chở, còn suối nước là là chỗ dựa tinh thần của cả cộng đồng. Bởi vậy, từ xa xưa đồng bào dân tộc Hà Nhì đã có tục giữ rừng, cúng rừng, bảo vệ nguồn nước. Tín ngưỡng thờ thần rừng, thần nước của người Hà Nhì như một sợi dây tâm linh truyền qua nhiều thế hệ.

Trong đời sống tâm linh, người Hà Nhì tin rằng: mọi vật đều có linh hồn ngự trị. Theo quan niệm dân gian của người Hà Nhì, các vị thần như thần rừng, thần nước, thần núi đều là những vị thần gần gũi với đời sống con người. Trong đó vị thần rừng, thần nước có ý nghĩa đặc biệt.  Từ bao đời nay người Hà Nhì sống gần gũi với thiên nhiên và ngày nay vẫn giữ những luật tục nghiêm ngặt bảo vệ rừng, bảo vệ nguốn nước của cha ông để lại.  Người Hà Nhì  cho rằng: mỗi cánh rừng đều có một vị thần trị vì, do vậy vận mệnh của dân làng có mối liên hệ mật thiết tới sự tồn vong của khu rừng ấy. Đối với họ, rừng là mái nhà lớn che chở cho con người, bởi vậy mọi hành vi xâm phạm đối với rừng đều bị lên án và có những hình phạt thích đáng. Mỗi thôn bản của người Hà Nhì đều có khu rừng riêng và cộng đồng trong thôn bản đứng ra bảo vệ. Cái lý bảo vệ rừng của người Hà Nhì có từ lâu đời và trở thành luật tục nghiêm cẩn, mà bất cứ ai đều phải tuân thủ. Bao giờ mỗi một làng đều có khu rừng riêng và khu rừng này rất thiêng. Có khi trong rừng có nhiều củi mục, cây gãy, nhưng không ai dám vào lấy. Một năm chỉ có một lần đồng bào vào đây làm lễ cúng rừng, gọi là lễ cúng Già ma gio (tiếng Hà Nhì: «Già ma» là lợn cái, còn «gio» là cây cối).


Trong lễ cúng rừng hàng năm ở trước cửa rừng, người dân đặt một cây nứa, tiếng địa phương gọi là «Ta Leo» (biển cấm vào rừng). Đặc biệt, trong một năm có ba ngày cấm rất nghiêm ngặt để dân làng làm lễ cúng rừng, cúng làng. Trên chiếc «Taleo» những ngày cúng rừng, dân làng gắn chiếc móng lợn, mà ai vi phạm trong những ngày đó sẽ bị phạt một con lợn. Theo truyền thống, vào lễ cúng rừng Già ma gio, đồng bào dâng gà, lợn để cúng cho thần rừng. Người Hà Nhì cho rằng : lợn là con vật linh thiêng để cúng thần, không phải là con vật để hiến tế,  mà vật linh này sẽ sang sống với con người ở thế giới bên kia. Bởi vậy, hàng năm sau khi cúng tế, người Hà Nhì lưu giữ phần xương lại, như lưu giữ linh hồn của vị thần, phù hộ cho dân làng.

Luật tục bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn nước giữ cảnh quan thiên nhiên đã ăn sâu vào tâm trí mỗi người Hà Nhì, trở thành phong tục, nét văn hoá đẹp của đồng bào dân tộc vùng cao.

Hồng Nhung (b/s)
Bình luận